Gia Lai mong ASISOV 'trợ sức' chuyển đổi cơ cấu cây trồng

Nhiều thành tựu

Mới đây, ông Dương Mah Tiệp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai cùng đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Khoa học và Công nghệ tỉnh đã thăm, đánh giá một số mô hình nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh do Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp Duyên hải Nam Trung Bộ (ASISOV) triển khai.

Theo TS Hồ Huy Cường - Viện trưởng ASISOV, tính đến nay, đơn vị đã công nhận lưu hành, tự công bố lưu hành 25 giống cây trồng, đăng ký quyền sở hữu trí tuệ và bảo hộ 16 giống cây trồng, được công nhận cấp Bộ và cấp cơ sở 25 quy trình canh tác nhiều cây trồng khác nhau.

 

Bên cạnh đó, ASISOV còn hỗ trợ và chuyển giao công nghệ để thực hiện trên 30 dự án thuộc Chương trình nông thôn miền núi do trung ương quản lý hoặc ủy quyền cho địa phương quản lý, do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì và 5 dự án khuyến nông trung ương ở Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng và Quảng Trị.

Cũng theo TS Hồ Huy Cường, các sản phẩm khoa học công nghệ nổi bật của ASISOV đã, đang và sẽ ứng dụng vào thực tiễn sản xuất ở vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên cùng tỉnh Gia Lai gồm có: Các gống lúa ngắn và trung ngày, năng suất đạt từ 6,5 - 7,5 tấn/ha, cứng cây, chống đổ ngã, chống chịu vừa với sâu bệnh hại, thuộc phân khúc lúa chế biến và lúa chất lượng như BĐR27, BĐR57, BĐR999, BĐR369, BĐR79, BĐR36 và BĐR 39. Đây là bộ giống để bổ sung, thay thế dần các giống lúa đang được nông dân sản xuất đại trà nhưng dễ bị đổ ngã, chống chịu sâu bệnh hại kém, đặc bệt là thích ứng với biến đổi khí hậu.

 

Các giống cây trồng cạn như giống đậu phộng (lạc) phân khúc ăn tươi LDH.09 có năng suất củ tươi đạt 8 - 10 tấn/ha/vụ, kháng bệnh héo xanh; giống đậu phộng chế biến LDH.99 có năng suất quả khô đạt trên 4 tấn/ha/vụ, kháng bệnh héo xanh, hàm lượng dầu trên 50%; giống mè (vừng) BĐ.01 và HLVĐ.78 có năng suất từ 1,2 - 1,5 tấn/ha/vụ, chịu hạn khá; giống đậu xanh ĐXBĐ.07 có năng suất từ 1,5 - 1,8 tấn/ha/vụ, chín tập trung.

“Các giống cây trồng cạn nói trên đã và đang là nguồn vật liệu quan trọng phục vụ chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên các chân đất thiếu nước tưới do khô hạn, nâng cao giá trị sản xuất trên đơn vị canh tác”, TS Hồ Huy Cường cho biết.

Các giống rau mới như dưa chuột thơm lai F1 có tên là Thiên Hương 1 cho năng suất trên 30 tấn/ha/vụ, mùi thơm đặc trưng từ nguồn gen thơm bản địa của tỉnh Gia Lai; giống dưa lưới Hoàng Ngân lai F1 có năng suất trên 25 tấn/ha/vụ, chất lượng sánh ngang giống nhập nội; các giống bí đỏ Phương Mai 77 và Dương Long 77 lai F1 có năng suất trên 35 tấn/ha/vụ, kháng bệnh phấn trắng cũng là những sản phẩm khoa học công nghệ nổi bật của ASISOV. Đây là những giống lai F1 do ASISOV lai tạo, góp phần thay thế giống nhập nội, phát huy nguồn gen đặc sản bản địa (gen thơm và gen kháng bệnh hại), nâng cao hiệu quả kinh tế trên đơn vị canh tác.

 

“Ngoài ra, các giống điều ĐDH67-15 và ĐDH102-293 có năng suất trên 1,5 tấn/ha trong điều kiện thâm canh và bộ sưu tập cây đầu dòng đối với giống dừa Xiêm và dừa lấy dầu Tam Quan cũng là nguồn vật liệu góp phần nâng cao năng suất điều ở tây Gia Lai và từng bước chuẩn hóa về giống đối với các vườn dừa ở đông Gia Lai”, TS Cường chia sẻ.

Trợ sức Gia Lai chuyển đổi cơ cấu cây trồng

ASISOV còn nghiên cứu, đưa ra quy trình kỹ thuật tưới tiết kiệm cho cây đậu phộng, ứng dụng cho các vùng trồng đậu phộng chính của tỉnh Gia Lai và Khánh Hòa; quy trình thâm canh tổng hợp cây dừa Xiêm ở Gia Lai nhằm nâng cao năng suất, cải thiện độ đồng đều quả giữa các tháng trong năm và chất lượng nước của quả. Mô hình trình diễn và nhân rộng kết quả canh tác lúa phát thải thấp dựa trên kỹ thuật tưới tiết kiệm cũng đang thực hiện trên 500ha lúa đông xuân 2025 - 2026, dự kiến sẽ thực hiện khoảng 500 - 700ha trong vụ hè thu 2026 trên địa bàn Gia Lai.

 

Trên cơ sở định hướng đột phá trong công tác nghiên cứu khoa học - công nghệ theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, phù hợp với thực tiễn sản xuất của vùng Nam Trung Bộ, trong đó có Gia Lai với mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030, thời gian đến, ASISOV sẽ tập trung nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu số về đặc điểm thổ nhưỡng, nông hóa đất sản xuất nông nghiệp để định hình vùng sản xuất tập trung, thiết lập cơ sở dữ liệu về mã số vùng trồng cho các cây trồng có tiềm năng xuất khẩu và thực hiện quản lý sức khỏe đất. Nghiên cứu, xác lập cơ cấu cây trồng phù hợp với diện tích đất không chủ động nước ở tây Gia Lai, tiếp tục công tác chọn tạo và cải tiến các giống cây trồng mới…

Sau khi đi thăm các mô hình và nghe định hướng chiến lược phát triển của ASISOV, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Dương Mah Tiệp ghi nhận những cống hiến của các nhà khoa học ASISOV trong những năm qua.

“Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Gia Lai lần thứ I đã xác định nông nghiệp luôn là trụ đỡ cho nền kinh tế của tỉnh, đặc biệt trong tình hình xung đột địa chính trị trên thế giới như hiện nay. Do vậy, chúng ta cần nâng cao giá trị của ngành nông nghiệp để góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số”, ông Dương Mah Tiệp nhấn mạnh.

 

Cũng theo ông Tiệp, sau sáp nhập, diện tích đất nông nghiệp của tỉnh Gia Lai rất lớn, đa dạng về cây trồng. Tuy nhiên, nông dân vẫn còn loay hoay với việc chọn cây trồng có hiệu quả bền vững, đặc biệt quy trình canh tác các cây trồng chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

“Thời gian tới, chúng tôi mong muốn Viện giúp tỉnh thực hiện đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Chuyển đổi bao nhiêu diện tích, chuyển cây trồng gì chúng tôi đã tính toán, có Viện trợ sức chúng tôi tin tưởng Gia Lai sẽ thực hiện thành công đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng trong thời gian tới”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Dương Mah Tiệp kỳ vọng.