Khoá đào tạo nhằm nâng cao kiến thức về Nông nghiệp chống chịu với biến đổi khí hậu, hiểu biết về phương pháp lớp học đồng ruộng (FFS) và phát triển kỹ năng thực tiễn để thúc đẩy ứng dụng các thực hành nông nghiệp chống chịu với biến đổi khí hậu. Tham gia khóa đào tạo có 30 học viên là cán bộ kỹ thuật: Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Quản lý chất lượng, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Ngãi, cán bộ phụ trách lĩnh vực nông nghiệp tại các địa phương, đại diện Phòng Kinh tế, Hợp tác xã nông nghiệp, Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công cùng các chuyên gia thuộc Dự án KVPVP giai đoạn 2023 - 2026. Trong thời gian đào tạo, học viên vừa được trang bị kiến thức lý thuyết, vừa tham gia thực hành theo đúng phương pháp đào tạo của FFS - lấy người học làm trung tâm, chú trọng trải nghiệm thực tế và phát huy tính chủ động của học viên.

Học viên tham gia lớp tập huấn tại hội trường được chia thành các nhóm thực hành các kỹ năng

Khác với phương pháp tập huấn truyền thống, lớp học được tổ chức theo hình thức học tập có sự tham gia. Giảng viên không truyền đạt kiến thức theo lối một chiều mà đóng vai trò hướng dẫn, gợi mở để học viên cùng trao đổi, phân tích và tự tìm ra giải pháp. Trong các buổi học tại hội trường, học viên được chia thành nhiều nhóm, cùng thảo luận từng chủ đề, ghi chép kết quả trên giấy khổ lớn, trình bày trước lớp và phản biện giữa các nhóm. Không khí học tập diễn ra sôi nổi với sự tham gia tích cực của tất cả học viên, giúp nâng cao kỹ năng làm việc nhóm, thuyết trình, điều hành và xử lý tình huống.

Trong chương trình, các học viên được tiếp cận nhiều nội dung quan trọng về nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu như: tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp; nguyên tắc xây dựng và tổ chức lớp học đồng ruộng; kỹ năng điều hành lớp học; phương pháp phân tích hệ sinh thái đồng ruộng (AESA); quản lý dịch hại tổng hợp (IPM); quản lý dinh dưỡng tổng hợp (INM); quản lý và sử dụng nước hợp lý; kỹ thuật ủ phân hữu cơ; sử dụng phân bón cân đối, hợp lý; luân canh, xen canh cây trồng và các biện pháp canh tác nhằm sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, nước, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao khả năng chống chịu của cây trồng trước tác động của biến đổi khí hậu.

Một trong những điểm nhấn của khóa học là hoạt động thực địa tại cánh đồng lúa xã Thọ Phong. Tại đây, học viên trực tiếp xuống ruộng quan sát sinh trưởng của cây lúa, kiểm tra bộ rễ, đánh giá tình trạng đất, điều tra sâu bệnh và thiên địch, ghi nhận điều kiện đồng ruộng, sau đó cùng phân tích hệ sinh thái và thảo luận để đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp. Thay vì chỉ nghe giảng, mỗi học viên được trực tiếp quan sát, ghi chép, trao đổi và tự đưa ra nhận định của mình trên cơ sở những gì diễn ra ngay tại đồng ruộng.

Học viên trực tiếp xuống ruộng quan sát sinh trưởng của cây lúa, kiểm tra bộ rễ, đánh giá tình trạng đất, điều tra sâu bệnh và thiên địch

Sau mỗi buổi thực hành, các nhóm quay trở lại lớp học để tổng hợp kết quả, trình bày trước các nhóm khác và cùng trao đổi, phản biện. Thông qua quá trình quan sát, phân tích, thảo luận, trình bày, học viên từng bước hình thành kỹ năng tổ chức một buổi học đồng ruộng hoàn chỉnh. Đây cũng là nét đặc trưng của phương pháp FFS, giúp người học ghi nhớ kiến thức lâu hơn, nâng cao khả năng tư duy phân tích và đưa ra quyết định kỹ thuật phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế.

Theo giảng viên, mục tiêu của FFS không chỉ là truyền đạt kỹ thuật canh tác mà còn giúp người học thay đổi tư duy sản xuất. Khi trở về địa phương, mỗi học viên sẽ trở thành người hướng dẫn, tạo điều kiện để nông dân tự quan sát, tự phân tích và tự quyết định các biện pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện đồng ruộng của mình thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hướng dẫn có sẵn. Đây là phương pháp đã được áp dụng rộng rãi ở nhiều quốc gia và hiệu quả trong chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp.

Kết thúc khóa đào tạo, các học viên được trang bị đầy đủ kiến thức chuyên môn, phương pháp sư phạm và kỹ năng tổ chức lớp học đồng ruộng để triển khai tại cơ sở. Việc hình thành đội ngũ giảng viên FFS sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác khuyến nông, thúc đẩy chuyển giao khoa học kỹ thuật theo hướng "lấy nông dân làm trung tâm", giúp người dân chủ động áp dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, nước, giảm chi phí đầu vào, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững.